44b34f72

Negatieve gevoelens en emoties

Tue, 18 Mar 2025 13:35:35 GMT

Hoe ga je om met het negatief ervaren van emoties?

We hebben er allemaal wel eens last van: gevoelens en emoties die we bestempelen als negatief. Waarom ervaren we deze gevoelens zo? Zijn ze eigenlijk wel negatief?

In deze blog lees je meer over deze gevoelens en krijg je inzicht in hoe je er mee om kunt gaan.

Wat zijn emoties?

Een emotie is een reactie van je lichaam op een bepaalde situatie. Een veelgemaakte fout is, denken dat situaties direct leiden tot deze emoties. In de praktijk zul je dit wellicht zo ervaren, maar in werkelijkheid zijn situaties op zichzelf neutraal. Als dit niet zo zou zijn, zou iedereen exact hetzelfde reageren op een situatie en we weten dat dit niet zo is.

De situatie zorgt dus niet voor de emotie. Het is de gedachte die jij hebt bij die situatie die zorgen voor de emotie. Een emotie is dus een reactie van je lichaam op je eigen gedachten.

Hieronder een voorbeeld om aan te geven hoe gedachten emoties veroorzaken:

Je hebt hard geleerd voor een toets, maar wanneer de leraar het cijfer aan je vertelt, raak je teleurgesteld en wordt je neerslachtig. Je hebt keihard geleerd, maar je hebt toch maar een 4 gehaald voor de toets.

De situatie is hier:

Je hebt geleerd voor een toets en het resultaat is een cijfer 4.

Je voelt je waarschijnlijk neerslachtig zoals in het voorbeeld beschreven, maar dit komt niet per se door het halen van die 4. Je denkt waarschijnlijk dingen als:

- “Ik heb mijn best gedaan en nog lukt het niet. Ik kan het gewoon niet.”

- “Ik heb een 4 gehaald en nu vinden anderen mij dom.”

- “Ik wil geen fouten maken en nu heb ik gefaald.”

Deze gedachten zorgen voor je negatieve gevoelens.

Wanneer je bijvoorbeeld het volgende zou denken, zou je jezelf waarschijnlijk heel anders voelen:

- “Ik heb mijn best gedaan, maar het resultaat is niet wat ik had gewild. Ik ga onderzoeken wat ik beter had kunnen doen en ik ga proberen om de volgende keer een beter cijfer te halen.”

- “Ik heb alles gedaan wat ik kon, maar het resultaat is niet wat ik had gewild. Dit vak is niet mijn specialiteit, maar ik ben goed in andere onderdelen. Dit slechte cijfer zegt niks over mijn intelligentie in zijn geheel.”

- “Ik heb een 4 gehaald en ik wil liever geen slechte resultaten halen. Ik weet dat het maken van fouten bij het leren hoort en ik blijf gemotiveerd voor de volgende toetsen.”

Wellicht voelen bovenstaande gedachten wat onnatuurlijk voor je, maar je ziet waarschijnlijk wel dat deze gedachten ervoor zorgen dat je beter voelt dan de eerder beschreven gedachten.

Identificatie

Het voelen van emoties is op zichzelf niet negatief, zelfs al worden ze veroorzaakt door je eigen gedachten. We maken in ons hoofd echter vaak de vergissing dat we de emotie zijn in plaats van dat we de emotie ervaren . Wanneer we een gevoel van boosheid of verdriet ervaren, zeggen we niet tegen onszelf:

“Ik ervaar een gevoel van boosheid.”

We zeggen waarschijnlijk eerder:

“Ik ben boos.” Of “Ik ben verdrietig”

We identificeren ons met onze emoties, terwijl we ze alleen ervaren. Dit levert moeilijkheden op.

Zelfafwijzing

Wanneer we een bepaalde emotie ervaren, is die emoties op zichzelf alleen een boodschap naar jezelf toe. Je reageert ergens op een bepaalde manier op. Wanneer je goed zou luisteren naar de emotie dan zou je erachter kunnen komen op welke gebieden je snel geraakt wordt. Je kunt dan zelf bekijken of je hiermee aan de slag wilt gaan of niet. Wat de meeste mensen echter doen, is bij het ervaren van een emotie, de emotie afwijzen. Dit afwijzen, het niet willen voelen, van de emotie zorgt voor de negatieve ervaring van sommige emoties.

Wat we helaas vaak doen, is dit soort dingen tegen onszelf zeggen:

- “Ik wil me niet zo voelen.”

- “Ik mag me niet zo voelen. Anderen hebben het veel zwaarder dan ik.”

- “Ik mag me niet zo voelen. Ik wil anderen niet tot last zijn.”

We wijzen de emotie af. We willen het niet voelen. Dit brengt ons meteen in de problemen, want we hebben de emotie nog steeds. Combineer dit met de identificatie met de emotie uit de vorige paragraaf en er ontstaat het volgende:

- We ervaren een gevoel van boosheid

- We willen ons niet boos voelen

- We ZIJN nog steeds boos

- We willen iets niet, maar we zijn het wel

Deze manier van denken, leidt er toe dat we onszelf afwijzen. Dat wat ik nu voel, wat ik nu ben dat wil ik niet. Ik wil dit niet zijn.

Gevolgen voor het gedrag

Je hebt hierboven gelezen over het mechanisme dat zich voltrekt bij het negatief ervaren van emoties. Het ontkennen en niet willen voelen van emoties uit zich in bepaald gedrag dat je waarschijnlijk zult herkennen in jezelf of bij anderen. Hieronder zie je bewust gegeneraliseerde manieren van omgaan met emoties. In de praktijk ligt het uiteraard genuanceerder.

De binnenvetter

De binnenvetter heeft een aantal overtuigingen in zijn systeem:

- “Ik moet me altijd goed voelen.”

- “Ik moet anderen niet tot last zijn.”

- “Ik moet mijn eigen problemen oplossen.”

De combinatie van deze overtuigingen leidt tot het niet delen en tonen van emoties. Deze persoon vindt dat hij niet het recht heeft om bepaalde emoties te ervaren, laat staan te delen.

Hij wil niemand tot last zijn en dus blijft er maar één optie over: alles zelf proberen op te lossen.

De “mooi weer”-speler

Deze manier van omgaan met emoties is gebaseerd op het totaal ontkennen van de emotie. In dit geval kun je twee dingen doen:

- Doen alsof het probleem er helemaal niet is;

- Doe alsof het probleem niet bij jou ligt.

In het volgende kopje lees je over de afschuiver.

“Mooi weer” spelen, betekent dat je jouw roze bril opzet en net doet alsof het allemaal niet zo erg is als het lijkt. Er is eigenlijk niets aan de hand. De emotie die je voelt, ontken je volledig in de hoop dat het dan verdwijnt. Deze tactiek zal je vroeg of laat confronteren met de keiharde realitieit.

De afschuiver

De afschuiver ontkent ook het probleem, maar hij ontkent niet zozeer de aanwezigheid ervan, maar hij ontkent vooral zijn eigen betrokkenheid erbij. Het ligt allemaal niet aan hem en vooral wel aan de rest van de wereld. Hij is slachtoffer en aanklager tegelijkertijd.

De vluchter

Wanneer je emoties die je ervaart niet wilt voelen, zorgt dit voor innerlijke spanning. Je ervaart een gevoel van onrust. Dit gevoel van onrust wil je vervolgens ook liever niet voelen en hierdoor krijg je gevoelens van stress. Wanneer je gaat stressen over je stress zal dat uiteindelijk leiden tot gevoelens van paniek of zelfs wanhoop.

In deze situatie komt er een moment dat je ervaart dat je dit niet zelf meer kunt oplossen. In dat geval is de beste oplossing om hulp vragen. Vraag hulp aan bekenden, mensen die je vertrouwt of aan een deskundige.

De vluchter zal het echter niet zo ver laten komen, want deze persoon is vastberaden om niet te voelen wat hij niet wil voelen. De realiteit is lastig te ontkennen en dus blijft er voor deze persoon maar één oplossing over: vluchten. Vluchtgedrag uit zich op verschillende manieren:

- Verdoven van de gevoelens met roken, drinken of drugs gebruiken;

- Vergeten van de gevoelens door afleiding, zoals gamen, stappen en vooral zo weinig mogelijk alleen zijn;

- Vergeten van de gevoelens door obsessief met anderen of andere zaken bezig te zijn.

Vluchten is een gevaarlijke strategie, omdat je voor een lange tijd het idee kunt hebben dat het werkt. Zeker wanneer je de gevoelens probeert te verdoven met verdovende middelen, dan zal dat waarschijnlijk lukken. Maar hoe lang kun je hier mee doorgaan voordat dit problematisch wordt? Vluchten kan resulteren in destructief gedrag. Ben waakzaam bij jezelf en bij anderen en probeer ze te geven wat ze nodig hebben.

Wat doe je dan wel?

Hoe ga je om met situaties als deze:

- Je relatie loopt stuk en je voelt je verdrietig.

- Iemand komt zijn afspraken niet na en je wordt boos.

- Je hebt iets niet gedaan wat je wel had moeten doen en je voelt je schuldig.

Dit zijn allemaal voorbeelden die we herkennen. Het feit dat je verdriet ervaart wanneer je relatie uit gaat, is op zichzelf heel natuurlijk. Luister naar dit verdriet, voel het volledig en ontken het niet. Wanneer je dit doet, zal het verdriet je vertellen waarom je jezelf zo voelt en leer je jezelf beter kennen. Wanneer je een emotie erkent, zal de kracht ervan ook minder worden.

Bewust of Onbewust?

Fri, 20 Sep 2024 12:21:26 GMT

Hebben we het zelf voor het zeggen in ons leven?

Bewuste keuzes?

Je hebt er misschien niet eens bij stil gestaan, maar weet je eigenlijk wel wat zich in jouw hoofd afspeelt? Ben je je bewust van de gedachtes die in je opkomen en van de dingen die je bedenkt op een dag? Grote kans dat je hier nu diep over moet nadenken.

Dat is logisch! Ons brein is erop ingesteld om zo weinig mogelijk energie te verspillen. Als we iets een aantal keer hebben gedaan, gaan onze hersenen dit zien als een gewoonte. Het gebeurt dan vrijwel helemaal automatisch. Dit soort onbewuste acties, gedachten en uitspraken kun je zien als jouw persoonlijke programmering.

Ga eens bij jezelf na hoeveel van de keuzes die je maakt, hoeveel van de dingen die je doet en hoeveel van de dingen die je zegt, ook écht bewust gaan. Waarschijnlijk denk je dat jij voor het grootste gedeelte de controle hebt over alles wat je doet. Bedenk dan even of je er echt bewust over nadenkt als je aan het lopen bent. Zeg je in je hoofd; ‘nu mijn linkervoet naar voren, nu mijn rechtervoet naar voren, etc.’? Laten we hopen dat dit niet zo is. Het meeste wat we doen, doen we niet bewust. Geloof je dit niet? Probeer dan eens iets wat je dagelijks gebruikt, zoals een prullenbak, op een andere plek te zetten en ontdek dan zelf hoe vaak je nog naar de oude plek loopt wanneer je iets wilt weggooien.

Ongeveer 90% van alles wat we doen, gebeurt onbewust. Dat is maar goed ook, want als we over alles zouden moeten nadenken, zouden we binnen de kortste keren vermoeid raken. Het is bovendien ook gewoon handig dat je over sommige dingen niet na hoeft te denken. Toch zal het misschien niet heel fijn voelen dat je nu weet dat je het eigenlijk maar voor 10% zelf voor het zeggen hebt in je leven. Die 10% zijn immers alle keuzes die je wél bewust maakt. Ook al voelt dit als een klein deel, dat kleine deel bewuste keuzes is van essentieel belang.

Het onderbewustzijn

De dingen die we onbewust doen, zijn opgeslagen in het zogenaamde onderbewustzijn. Dit is een praktisch oneindige opslagplaats van alles wat we hebben geleerd in ons leven, bewust of onbewust. Ons brein koppelt bepaalde situaties uit onze omgeving aan dingen die we al geleerd hebben en beslist zo wat we gaan doen. Een efficiënte manier van werken dus, want we hoeven hier dan niet zelf bewust over na te denken.

In het onderbewustzijn wordt alles opgeslagen wat we zien, horen, voelen, ervaren en meemaken. Dit betekent niet meteen dat alles wat meemaken zonder filter als waarheid wordt ervaren door het onderbewustzijn. Gebeuren er dingen vaker op dezelfde of een soortgelijke manier dan herkent het brein een patroon. Van dit patroon wordt een automatische reactie geprogrammeerd in de hersenen.

Ter illustratie een eenvoudig voorbeeld:

Iedere ochtend sta je om 7:00 op. Je komt uit bed en je zet als eerste een kop koffie voor jezelf.

Je gaat even ontspannen om de dag tegemoet te gaan door een krantje te lezen of door het nieuws op je telefoon te bekijken.

Terwijl je dit doet, geniet je van het verse kopje koffie dat je net voor jezelf hebt gezet.

Als je dit vaak genoeg doet, zul je merken dat wanneer je in de ochtend een krantje aan het lezen bent, je ineens ontzettend zin krijgt in koffie. Je hersenen hebben deze twee dingen namelijk aan elkaar gekoppeld. Sterker nog; de kans is groot dat je onbewust en bijna vanzelf begint met het zetten van koffie, zodra je de krant in je handen hebt.

Gewoontes veranderen

In het voorbeeld zien we een situatie die op zich geen problemen veroorzaakt. Je doet iedere ochtend hetzelfde en je brein helpt je eigenlijk door je automatisch aan te sturen de dingen te doen die je altijd doet. Het wordt echter wel een probleem wanneer je hebt besloten voor jezelf dat je minder koffie wilt gaan drinken en het kopje koffie in de ochtend dus wilt overslaan. Nu zal je brein je nog steeds onbewust blijven sturen richting het zetten van koffie. Je wilt ermee stoppen, dus je maakt bewust de beslissing om geen koffie te zetten. Dit gaat je ook lukken. Je bewuste keuze is in staat om je onbewuste programmering te “overrulen”.

We hebben allemaal wel eens ervaren hoe moeilijk het kan zijn om een gewoonte af te leren. Zelfs als het een gewoonte is waarvan je weet dat je er eigenlijk mee moet stoppen. Waarom stoppen we anders niet gewoon allemaal met roken, ongezond eten, veel alcohol drinken, etc.?

Het onderbewustzijn zal je blijven sturen in de richting van het oude gedrag, totdat er een nieuwe gewoonte is ontstaan. Die nieuwe gewoonte is niet gecreëerd door een of twee keer iets anders te doen. Het is een kwestie van wilskracht en discipline. Het onderbewustzijn is alleen te veranderen door de kracht van herhaling. Laat je jezelf op een zwak moment overtuigen door het onderbewustzijn dan heb je de programmering eigenlijk bevestigd. ‘Zie je wel eigenlijk wilde ik toch gewoon dat kopje koffie drinken.’ Dit is menselijk en hoort bij het proces van het aanleren van een nieuwe gewoonte. Het slechte nieuws is helaas wel dat je nu weer helemaal opnieuw moet beginnen met je nieuwe gewoonte. Zorg er dus voor dat je nieuwe gewoonte haalbaar is! Koppel bovendien een positief beeld of vooruitzicht aan het nieuwe gedrag, zodat je jezelf makkelijker kunt motiveren om het vol te houden.

De meningen van wetenschappers zijn verdeeld over hoe lang het duurt voordat een nieuw gewoonte in je systeem zit. Het varieert tussen de 30 en 60 dagen. Laten we voor het gemak even de middenweg kiezen. Het aanleren van een nieuwe gewoonte kost je dus ongeveer 45 dagen, opeenvolgend, waar je de nieuwe gewoonte hebt laten zien. Vanaf dan zit de nieuwe gewoonte in het onderbewustzijn en nu gaat het je juist helpen om de gewoonte vol te houden.

Het onderbewustzijn is de vriend, niet de vijand

Het zal nu wellicht lijken alsof het onderbewustzijn je alleen maar tegenwerkt wanneer je een slechte gewoonte wilt afleren. Dit zal in eerste instantie misschien ook zo voelen. Bedenk dan dat het onderbewustzijn het oude gedrag alleen maar in je systeem blijft houden, omdat je dat hebt aangeleerd. Het onderbewustzijn denkt dat dit goed is om te doen, want zo heb je het altijd gedaan. De intentie is dus positief. Het onderbewustzijn gebruikt eigenlijk een oplossing die je in het verleden hebt gebruikt, maar die je nu niet meer nodig hebt of waar je nu van af wilt. Door de herhaling van de nieuwe gewoonte overtuig je het onderbewustzijn ervan dat het nieuwe gedrag toch echt beter voor je is.

Het onderbewustzijn is je vriend. Het wil je veilig en beschermd houden door je te helpen met het automatisch uitvoeren van bepaalde acties. Het kleine deel van de bewuste invloed die je zelf hebt op je gedrag kun je gebruiken om patronen in het onderbewustzijn te veranderen. Gedrag wat je laat zien waar je eigenlijk van af wilt, dingen die je zegt die je eigenlijk niet wilt zeggen en eigenlijk alles wat je nu doet wat je niet verder helpt, kun je dus wel degelijk veranderen. Je hoeft alleen maar bewust te kiezen om iets anders te gaan doen en dit vol te houden totdat je die nieuwe gewoonte in je brein hebt geïnstalleerd.